فیلر مونوفازیک یا بای فازیک، تفاوت ساختار و کاربرد این دو نوع ژل چیست؟

وقتی صحبت از فیلر مونوفازیک یا بای فازیک می شود، نمی توان یکی را برای همه افراد و همه نواحی صورت بهتر دانست. در تعریف رایج، ژل مونوفازیک ساختاری یکنواخت تر و منسجم تر دارد، در حالی که ژل بای فازیک معمولا از ذرات ژل کراس لینک شده در یک فاز حامل تشکیل می شود. با این حال، پژوهش های جدید تاکید می کنند که این نام گذاری همیشه تعریف علمی یکسانی ندارد و انتخاب مناسب باید بر اساس مشخصات واقعی محصول، ناحیه تزریق، عمق، هدف درمان و ویژگی های بافت انجام شود. بنابراین هنگام بررسی انواع ژل و فیلر، برچسب تک فاز یا دو فاز فقط یکی از اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم گیری است.

فیلر مونوفازیک و بای فازیک دقیقا چه تفاوت ساختاری دارند؟

در توضیح کلاسیک، فیلرهای هیالورونیک اسید بای فازیک از ذرات HA کراس لینک شده تشکیل می شوند که در یک فاز حاوی هیالورونیک اسید آزاد یا با کراس لینک کمتر پراکنده شده اند. این فاز می تواند حرکت ژل در زمان تزریق را آسان تر کند. در مقابل، ژل مونوفازیک معمولا پس از فرایند همگن سازی به شکل یک توده ژلی صاف تر و پیوسته تر توصیف می شود. تفاوت فرایند تولید می تواند اندازه و توزیع ذرات، ویسکوزیته، الاستیسیته و انسجام ژل را تغییر دهد.
با این حال، تقسیم بندی «تک فاز» و «دو فاز» کاملا مطلق نیست. بررسی های آزمایشگاهی نشان داده اند که حتی محصولاتی که مونوفازیک نامیده می شوند می توانند پس از رقیق سازی و بررسی میکروسکوپی ساختار ذره ای نشان دهند. به همین دلیل برخی پژوهشگران ترجیح می دهند به جای تکیه بر این دو برچسب، درباره نوع ذرات، توزیع اندازه ذره، میزان انسجام و مشخصات رئولوژیک خود محصول صحبت کنند.

چرا رئولوژی از نام مونوفازیک یا بای فازیک مهم تر است؟

بعد از تزریق، فیلر با فشار بافت و حرکت عضلات صورت روبه رو می شود. به همین دلیل ویژگی هایی مثل الاستیسیته، ویسکوزیته و انسجام روی رفتار آن تاثیر دارند. یکی از شاخص های مهم در این زمینه G Prime است که میزان مقاومت ژل در برابر تغییر شکل را نشان می دهد. برای شناخت دقیق تر این ویژگی، مطالعه G Prime فیلر چیست می تواند تفاوت میان سفتی ژل و تقسیم بندی مونوفازیک یا بای فازیک را روشن تر کند.
حتی فیلرهای متعلق به یک گروه هم لزوما رفتار یکسانی ندارند. نوع فرمولاسیون، کراس لینک و اندازه ذرات می تواند باعث شود دو فیلر مونوفازیک یا دو فیلر بای فازیک برای کاربردهای متفاوتی مناسب باشند.
عواملی که برای پیش بینی رفتار فیلر باید کنار نام مونوفازیک یا بای فازیک بررسی شوند عبارتند از:

• G Prime و میزان مقاومت ژل در برابر تغییر شکل
• cohesivity یا میزان انسجام ذرات و توده ژل
• ویسکوزیته و نحوه جریان ژل زیر نیرو
• اندازه و توزیع ذرات
• غلظت هیالورونیک اسید و فناوری ساخت
• عمق تزریق، تکنیک تزریق و ویژگی بافت ناحیه مورد نظر

ساختار فیلر بعد از تزریق چه تاثیری بر رفتار آن در بافت دارد؟

در فیلرهایی که ساختار منسجم و پیوسته تری دارند، ژل می تواند به صورت یک توده یکپارچه تر در بافت رفتار کند. این ویژگی در بعضی محصولات باعث می شود فیلر هنگام حرکت بافت همراهی بیشتری داشته باشد. البته این موضوع را نمی توان به همه ژل های مونوفازیک تعمیم داد، چون میزان انسجام، الاستیسیته و ویسکوزیته بین محصولات مختلف تفاوت قابل توجهی دارد.
در مقابل، بعضی فیلرهای بای فازیک از ذرات کراس لینک شده مشخص تری تشکیل شده اند. اندازه این ذرات و ویژگی فاز حامل می تواند روی نحوه توزیع محصول، مقاومت آن در برابر فشار و میزان حمایت ساختاری اثر بگذارد.
عامل دیگری که باید در نظر گرفته شود، نحوه ادغام فیلر با بافت اطراف است. هدف از تزریق همیشه ایجاد یک حجم ثابت و بدون حرکت نیست. در نواحی متحرکی مانند لب، اطراف دهان یا بخش هایی از صورت که هنگام صحبت و خندیدن تغییر شکل زیادی دارند، هماهنگی رفتار ژل با حرکت بافت اهمیت بالایی دارد. در مقابل، در بعضی نواحی که هدف اصلی ایجاد حمایت یا کانتور است، توانایی ژل در مقاومت در برابر نیروهای فشاری می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.

بیشتر بخوانید: تزریق همزمان ژل و بوتاکس، آیا انجام هر دو روش در یک جلسه مناسب است؟

آیا ساختار فیلر روی میزان پخش شدن ژل تاثیر دارد؟

میزان پخش شدن ژل بعد از تزریق به یک عامل واحد وابسته نیست. اگرچه ساختار مونوفازیک یا بای فازیک می تواند در این رفتار نقش داشته باشد، اما ویسکوزیته، میزان انسجام، G Prime، حجم تزریق، عمق قرارگیری محصول و تکنیک پزشک نیز تاثیرگذار هستند. به همین دلیل نمی توان گفت هر ژل مونوفازیک حتما بیشتر پخش می شود یا هر ژل بای فازیک همیشه در محل تزریق ثابت تر باقی می ماند.
حتی نحوه تزریق می تواند رفتار ظاهری یک محصول را تغییر دهد. تزریق در چند نقطه، استفاده از تکنیک خطی، قرار دادن حجم بیشتر در یک ناحیه یا تزریق در لایه های متفاوت بافت می تواند نحوه توزیع فیلر را تحت تاثیر قرار دهد.
در نتیجه، تقسیم بندی فیلر تک فاز و دو فاز می تواند نقطه شروع خوبی برای شناخت ساختار ژل باشد، اما برای پیش بینی نتیجه نهایی کافی نیست. رفتار واقعی فیلر نتیجه تعامل میان فرمولاسیون محصول، ویژگی های بافت، عمق تزریق، تکنیک تزریق و شرایط فرد است. به همین دلیل بررسی مدل دقیق فیلر معمولا اطلاعات کاربردی تری نسبت به تکیه صرف بر واژه مونوفازیک یا بای فازیک ارائه می دهد.

فیلر تک فاز و دو فاز برای چه کاربردهایی استفاده می شوند؟

در منابع آموزشی گاهی گفته می شود ژل مونوفازیک برای نواحی نرم و متحرک و ژل بای فازیک برای حمایت ساختاری مناسب تر است. این گزاره می تواند در بعضی خانواده های محصول درست باشد، اما قانون عمومی نیست. یک مونوفازیک با G Prime بالا ممکن است برای کانتور و حمایت بافتی طراحی شده باشد و یک محصول دیگر از همان گروه رفتاری نرم تر داشته باشد. بنابراین ناحیه تزریق باید با مشخصات همان محصول تطبیق داده شود، نه با نام دسته به تنهایی.

آیا ژل مونوفازیک ماندگارتر است یا ژل بای فازیک؟

نمی توان ماندگاری را فقط از روی تک فاز یا دو فاز بودن پیش بینی کرد. FDA نیز تاکید می کند که طول اثر فیلر به ماده فیلر، ناحیه تزریق و ویژگی های محصول وابسته است. میزان حرکت ناحیه، حجم تزریق، عمق، تکنیک، متابولیسم فرد و خصوصیات فرمولاسیون نیز می توانند روی دوام نتیجه اثر بگذارند.
در یک مرور نظام مند و متاآنالیز روی مطالعات مربوط به خطوط نازولبیال، فیلرهای مونوفازیک در برخی شاخص های اصلاح چین و ارزیابی زیبایی میانگین بهتری نشان دادند، در حالی که تفاوت معناداری در عوارض کلی گزارش نشد. با این حال، این یافته مربوط به محصولات و ناحیه مشخصی است و دلیل نمی شود نتیجه بگیریم همه فیلرهای مونوفازیک از همه فیلرهای بای فازیک ماندگارتر یا بهتر هستند.

کراس لینک چه نقشی در تفاوت این دو گروه دارد؟

هیالورونیک اسید طبیعی در بدن به سرعت تجزیه می شود، به همین دلیل در فیلرها با روش های مختلف ساختاری پایدارتر ایجاد می شود. نوع و درجه کراس لینک می تواند روی مقاومت ژل در برابر تجزیه، قوام، الاستیسیته و نحوه حرکت آن در بافت اثر بگذارد. برای درک این بخش، مطالعه مفهوم کراس لینک فیلر چیست کمک می کند مشخص شود چرا دو محصول با غلظت مشابه HA ممکن است رفتار بسیار متفاوتی داشته باشند.
کراس لینک بیشتر لزوما به معنی «فیلر بهتر» نیست. محصول باید برای هدف درمانی مشخص طراحی شده باشد و ویژگی های مکانیکی آن با ناحیه تزریق همخوانی داشته باشد. در یک ناحیه متحرک ممکن است انعطاف و تطابق با بافت اهمیت بیشتری پیدا کند، در حالی که برای حمایت عمقی ممکن است مقاومت در برابر تغییر شکل مهم تر باشد.

کدام بهتر است، فیلر مونوفازیک یا بای فازیک؟

پاسخ درست این است که «بهتر» بودن بدون مشخص کردن ناحیه و هدف درمان معنی ندارد. تفاوت فیلرهای تک فازی و دو فازی بیشتر درباره معماری ژل و نحوه رفتار آن است، نه رتبه بندی کیفیت. حتی در پژوهش های جدید هم تاکید می شود که مقایسه باید بر اساس مشخصات واقعی محصول انجام شود، زیرا خانواده های جدید فیلر می توانند ترکیبی از ویژگی هایی را داشته باشند که با تقسیم بندی سنتی کاملا توضیح داده نمی شود.
اگر هدف شما تزریق لب، گونه، چانه، خط خنده یا ناحیه دیگری است، پزشک باید علاوه بر نوع ژل، آناتومی فرد، ضخامت بافت، مقدار کاهش حجم، میزان حرکت عضلات، سابقه تزریق قبلی و هدف زیبایی را بررسی کند. انتخاب برند یا مدل صرفا به خاطر عبارت «مونوفازیک» یا «بای فازیک» می تواند تصمیم را بیش از حد ساده کند.

ایمنی تزریق به نوع مونوفازیک یا بای فازیک محدود نمی شود

هر دو گروه فیلر هیالورونیک اسید می توانند عوارض کوتاه مدت مانند تورم، قرمزی، درد و کبودی ایجاد کنند. عوارض جدی تر مثل انسداد عروقی کمتر شایع هستند، اما می توانند پیامدهای جدی از جمله آسیب بافتی یا اختلال بینایی داشته باشند. بنابراین مهارت تزریق کننده، شناخت آناتومی، اصالت محصول و برنامه مدیریت عارضه از برچسب مونوفازیک یا بای فازیک مهم تر است.

قبل از تزریق بهتر است این موارد را از پزشک بپرسید:

• نام دقیق و مدل فیلری که قرار است استفاده شود چیست؟
• محصول برای ناحیه مورد نظر چه کاربرد و مشخصات فنی دارد؟
• چرا این مدل برای آناتومی و هدف من انتخاب شده است؟
• عوارض معمول و علائم هشدار این تزریق چیست؟
• در صورت بروز عارضه، برنامه پیگیری و درمان چگونه است؟

اشتباه رایج در مقایسه ژل مونوفازیک و ژل بای فازیک

یکی از خطاهای رایج این است که از یک ویژگی کلی، نتیجه قطعی درباره تمام محصولات گرفته شود. برای مثال، نمی توان گفت همه فیلرهای مونوفازیک نرم تر هستند، همه بای فازیک ها لیفت بیشتری دارند یا یکی از این دو گروه همیشه ماندگاری بیشتری دارد. مطالعات رئولوژی نشان می دهند محصولات داخل هر گروه نیز می توانند اختلاف قابل توجهی در الاستیسیته، ویسکوزیته و cohesivity داشته باشند. همچنین نتیجه مطالعه روی یک برند، یک ناحیه یا یک تکنیک تزریق را نباید به همه فیلرها تعمیم داد. برای کاربر، مفیدترین سوال این نیست که «فیلر تک فاز بهتر است یا دو فاز؟» بلکه این است که «این مدل فیلر با این مشخصات، برای ناحیه و هدف من چرا انتخاب شده است؟»

برای انتخاب فیلر مناسب چه اقدامی انجام دهیم؟

برای مشخص شدن مناسب بودن تزریق، انتخاب نوع فیلر، ناحیه و عمق تزریق و بررسی شرایط فردی می توان از ارزیابی پزشک در کلینیک دکتر علی پرتوی نژاد استفاده کرد. برای دریافت راهنمایی درباره مسیر ارزیابی می توانید با شماره 09393377447 تماس بگیرید.

سوالات متداول

آیا فیلر مونوفازیک همان فیلر تک فاز است؟

بله، در کاربرد رایج Monophasic به فیلر تک فاز گفته می شود. با این حال، این اصطلاح بیشتر یک دسته بندی عملی بر اساس ساختار و فرایند تولید است و تعریف آن میان همه منابع کاملا یکسان نیست.

آیا ژل بای فازیک همان فیلر دو فاز است؟

بله، Biphasic معمولا با عنوان فیلر دو فاز شناخته می شود. این گروه به صورت سنتی به ژل های دارای ذرات HA کراس لینک شده در یک فاز حامل اشاره دارد.

آیا برای لب حتما باید فیلر مونوفازیک انتخاب شود؟

خیر. برای لب، ویژگی هایی مثل انعطاف، انسجام، G Prime، اندیکاسیون محصول، تکنیک تزریق و فرم مورد انتظار اهمیت دارند. بعضی فیلرهای مونوفازیک برای لب طراحی شده اند، اما نام مونوفازیک به تنهایی معیار کافی نیست.

آیا بای فازیک بودن به معنی سفت تر بودن ژل است؟

نه همیشه. برخی فیلرهای بای فازیک ساختار سفت و الاستیک تری دارند، اما محصولات داخل هر دسته تفاوت زیادی دارند. مقدار واقعی الاستیسیته و ویسکوزیته باید از مشخصات همان محصول بررسی شود.

آیا از روی غلظت هیالورونیک اسید می توان کیفیت فیلر را فهمید؟

خیر. غلظت HA فقط یکی از مشخصات محصول است. فناوری کراس لینک، اندازه ذرات، رئولوژی، میزان انسجام، ناحیه تزریق و داده های ایمنی نیز برای ارزیابی فیلر اهمیت دارند.